ผลลัพธ์สุดช็อก! นิโคตินเปลี่ยนแปลงสมองคุณในแบบที่คุณไม่เคยรู้

ถาม: นิโคตินส่งผลต่อการทำงานของสมองในด้านอื่น ๆ นอกจากการเสพติดอย่างไรบ้างครับ? แล้วบุหรี่ไฟฟ้ามีผลเสียต่อสมองต่างจากบุหรี่มวนไหม?

ตอบ: โอ้โห คำถามนี้โดนใจมากๆ ครับ เพราะหลายคนคิดว่านิโคตินแค่ทำให้ติดเท่านั้น แต่จริงๆ แล้วมันร้ายกว่านั้นเยอะเลยครับ! นิโคตินเข้าไปทำลายประสิทธิภาพการทำงานของสมองเราโดยตรงเลยนะ ทั้งเรื่องความจำ สมาธิ และการตัดสินใจ ลองนึกภาพดูสิครับว่าถ้าเราต้องใช้สมองคิดงาน หรือเรียนหนังสือ แต่สมาธิกระเจิดกระเจิง จำอะไรก็ไม่ได้ง่ายๆ มันจะส่งผลต่อชีวิตเราขนาดไหน ผมเคยเห็นเพื่อนที่ต้องใช้สมาธิมากๆ ในการทำงาน แต่พอเริ่มติดบุหรี่ไฟฟ้าไปสักพัก ก็บ่นว่าคิดงานไม่ค่อยออกเหมือนเดิม หรือลืมง่ายขึ้นบ่อยๆ ซึ่งน่าเป็นห่วงมากๆ ครับ ส่วนเรื่องบุหรี่ไฟฟ้ากับบุหรี่มวนเนี่ย ต้องบอกเลยว่าในแง่ของผลกระทบต่อสมอง สารร้ายกาจหลักคือ “นิโคติน” ครับ ไม่ว่ามันจะมาในรูปแบบไหน พอตไฟฟ้าหรือบุหรี่มวน ก็ล้วนแต่มีนิโคตินเป็นส่วนประกอบสำคัญที่เข้าไปโจมตีสมองเราเหมือนกัน แถมบุหรี่ไฟฟ้าบางยี่ห้อยังมีนิโคตินเข้มข้นกว่าบุหรี่มวนซะอีก เพราะฉะนั้น อย่าได้หลงคิดว่าบุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัยต่อสมองนะครับ มันไม่จริงเลย!

ถาม: เห็นวัยรุ่นหลายคนคิดว่าบุหรี่ไฟฟ้าไม่อันตรายเท่าบุหรี่มวนจริงไหมครับ แล้วมันมีผลต่อสมองต่างกันอย่างไรบ้าง?

ตอบ: ประเด็นนี้แหละครับที่ผมกังวลใจเป็นพิเศษ เพราะวัยรุ่นหลายคนเข้าใจผิดไปไกลเลยว่าบุหรี่ไฟฟ้า “ไม่อันตราย” เท่าบุหรี่มวน เพราะควันน้อยกว่า ไม่มีกลิ่นเหม็น หรือมีกลิ่นหอมน่าดึงดูดใจ.
แต่ผมขอยืนยันตรงนี้เลยนะครับว่า “ไม่จริงเลยครับ!” บุหรี่ไฟฟ้ายังคงมีสารนิโคติน ซึ่งเป็นสารเสพติดและทำลายสมองโดยตรงเหมือนเดิมเป๊ะๆ ครับ สิ่งที่ต่างกันคือวิธีการนำส่งนิโคตินเข้าสู่ร่างกายเท่านั้นเอง แต่ผลร้ายต่อสมอง ทั้งเรื่องวงจรความสุข การพัฒนาสมองในวัยเด็กและวัยรุ่น รวมถึงความสามารถในการเรียนรู้และความจำเนี่ย ไม่ได้ลดลงเลยครับ ที่น่ากลัวกว่าคือ การตลาดของบุหรี่ไฟฟ้ามักจะมาพร้อมกับรสชาติและกลิ่นที่หลากหลาย ทำให้เยาวชนเข้าถึงได้ง่ายและรู้สึกว่ามัน “เท่” ทำให้ติดได้ง่ายกว่าเดิมด้วยซ้ำครับ ผมว่านะ ที่หลายคนมองว่าบุหรี่ไฟฟ้า ‘ไม่น่ากลัว’ เท่าบุหรี่มวน อาจเป็นเพราะควันน้อย กลิ่นหอม แถมดีไซน์ก็ดูทันสมัยกว่า แต่สารพิษหลักอย่างนิโคตินเนี่ย มันยังอยู่ครบ แถมบางทีเข้มข้นกว่าเดิมอีกนะ ซึ่งไม่เป็นผลดีต่อสมองของเราเลยครับ

ถาม: เมื่อเริ่มใช้นิโคตินแล้ว ทำไมถึงเลิกยากจังครับ ทั้งที่รู้ว่ามันไม่ดีต่อสมอง?

ตอบ: คำถามนี้เป็นหัวใจสำคัญเลยครับเพื่อนๆ! สาเหตุที่เลิกนิโคตินได้ยากมากๆ ทั้งที่เราก็รู้ว่ามันไม่ดีต่อสุขภาพและสมองของเรา ก็เพราะนิโคตินมันเข้าไป “หลอก” สมองของเราครับ!
พอเราสูบนิโคตินเข้าไป มันจะไปกระตุ้นสารเคมีในสมองที่เรียกว่า “โดพามีน” ซึ่งเป็นสารที่ทำให้เรารู้สึกมีความสุขและพึงพอใจ พอสมองเราได้รับความรู้สึกดีๆ แบบนี้บ่อยๆ มันก็จะจดจำว่านิโคตินคือ “ความสุข” และสร้างวงจรการเสพติดขึ้นมา ทำให้สมองเราต้องการนิโคตินมากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อรักษาระดับโดพามีนนั้นไว้ ทีนี้พอเราพยายามจะเลิก สมองเราก็จะเกิดภาวะ “ขาด” นิโคติน ทำให้เกิดอาการถอนยา เช่น หงุดหงิดง่าย กระวนกระวายใจ ไม่มีสมาธิ หรือบางทีก็ปวดหัว ทำให้เราทรมานมากๆ จนต้องกลับไปหานิโคตินอีกครั้งเพื่อบรรเทาอาการเหล่านั้นครับ เคยไหมครับที่รู้สึกหงุดหงิดง่ายมากๆ เวลาไม่ได้ทำในสิ่งที่อยากทำ?
การเลิกนิโคตินก็ประมาณนั้นเลยครับ สมองเรามันถูก ‘หลอก’ ให้คิดว่านิโคตินคือ ‘ความสุข’ พอไม่มี มันก็เรียกร้องโหยหาจนทำให้เราทรมาน ซึ่งเป็นเรื่องที่ยากจะต่อสู้ด้วยตัวเองจริงๆ ครับ